29. Kino na Granicy | 10. Literatura na Granicy |  29 kwietnia – 3 maja 2027, Cieszyn/Český Těšín

9. Literatura na Granicy / hranici 2026

Siła to temat, który w dzisiejszych czasach uderza swoją aktualnością. Potrzebujemy mądrej siły, by mierzyć się z wyzwaniami współczesności – zarówno globalnymi, jak i właściwymi naszej części świata. W czasach pełnych niepokoju, w obliczu toczących się wojen, jako kraje Grupy Wyszehradzkiej musimy mówić jednym, silnym głosem. Zamiast tego obserwujemy wyraźną polaryzację społeczeństw, kryzys demokracji, triumf populizmu, zalew teorii konspiracyjnych i fake newsów, zagrażające naszej autonomii i integralności.

Czym tak naprawdę jest siła i dlaczego tak często utożsamiana jest z przemocą? Na ile bezsilni jesteśmy wobec agresji, manipulacji, nienawiści, i czy w naszej bezsilności również kryć się może siła – jak pisał Václav Havel? Wszystko to będzie tematem 9. Literatury na Granicy.

Program zbudowany będzie na (niekiedy pozornych) opozycjach, skupiał się będzie na sferach pomiędzy, obszarach granicznych. Rozmawiać będziemy więc o dniu wczorajszym i jutrzejszym, o Europie Środkowej między Wschodem i Zachodem, o filmie i literaturze. Zastanowimy się nad źródłami nienawiści i wraz z reporterami wojennymi przyjrzymy się naturze współczesnych konfliktów. Do udziału zaprosimy również autorów nowych książek, poruszających te aktualne dziś zagadnienia. Wkrótce więcej szczegółów.

***

Literatura na Granicy to towarzyszący Kinu na Granicy od 2018 roku program literacki, który w ciągu ostatnich lat stał się integralną częścią festiwalu. Zakres czasowy i tematyczny Literatury na Granicy z roku na rok rośnie – każda edycja to kilkanaście spotkań po obu stronach polsko-czeskiej granicy, zarówno w formule kameralnych rozmów, jak i dużych debat na tematy z pogranicza literatury, historii, socjologii i polityki. Doceniamy także rolę tłumaczy, zapraszając ich do udziału w rozmowach z zaproszonymi autorami.

Program Literatura na Granicy to impreza wyszehradzka – wśród uczestników są pisarki i pisarze, publicystki i publicyści, ekspertki i eksperci ze wszystkich krajów Wyszehradu. Dzięki temu tworzymy platformę do wymiany naszych doświadczeń i pokazujemy, że kraje wyszehradzkiej czwórki łączy nie tylko sąsiedztwo i uwarunkowania geopolityczne, ale również wspólna historia, tradycja, kultura i wartości.

Wśród gości Literatury na Granicy znaleźli się do tej pory m.in. Ryszard Krynicki, Radka Denemarková, Adam Michnik, Kateřina Tučková, Gábor T. Szántó, Magda Heydel, Pavol Rankov, Katarína Kucbelová, Mariusz Szczygieł, Noémi Orvos-Tóth, Antoni Kroh i Jaroslav Rudiš.

Goście 9. Literatury na Granicy

Kliknij w grafikę powyżej aby powiększyć

PROGRAM

Filtry

Z Tomášem Forró i Andrzejem S. Jagodzińskim rozmawia Teresa Drozda

ROZMOWY O KSIĄŻKACH I O ŻYCIU

Spotkanie prezentujące najnowszą książkę reporterską słowackiego korespondenta wojennego Tomáša Forró Śpiew syren. W głąb wojennej Ukrainy (wyd. Czarne, Wołowiec 2025) z udziałem jej tłumacza Andrzeja S. Jagodzińskiego.

 

FOCUS TAJWAN: Kevin Chen – prezentacja książki „Upiorne miejsce”

FOCUS TAJWAN

Prezentacja książki Upiorne miejsce (pol. wyd. przeł. Jarosław Zawadzki, wyd. Mova, Białystok 2023) tajwańskiego pisarza Kevina Chena, zapowiadająca tegoroczną edycję Miesiąca Spotkań Autorskich – największego środkowoeuropejskiego festiwalu literackiego, który po raz pierwszy odbędzie się również w Cieszynie. Rozmowę w języku angielskim poprowadzi czeski dziennikarz Petr Vizina.

Z Renatą Putzlacher rozmawia Teresa Drozda

MIĘDZY KRZYKIEM A MILCZENIEM (POEZJA O PORANKU)

Rozmowa z poetką, tłumaczką i animatorką kultury Renatą Putzlacher, współautorką projektu odtworzenia legendarnej Kawiarni Avion i spektaklu teatralnego Cieszyńskie niebo, laureatką prestiżowej Nagrody Literatury na Świecie za przekład tomu Jiříego Kolářa Naoczny świadek.

Z Benedekiem Totthem i Elżbietą Sobolewską rozmawia Karolina Wilamowska

ROZMOWY O KSIĄŻKACH I O ŻYCIU

Rozmowa z węgierskim pisarzem Benedekiem Totthem, autorem powieści Trupi bieg (pol. wyd. Biuro Literackie, Kołobrzeg 2023) z udziałem jej tłumaczki Elżbiety Sobolewskiej.

Pomiędzy młyńskimi kamieniami (debata reporterów wojennych)

30.04.2026
14:00

DEBATA

Uczestnicy: Martin Dorazín [CZ], Tomáš Forró [SK], Wojciech Jagielski [PL], Miłada Jędrysik [PL]
Moderator: Piotr Górecki [PL]

Dyskusja z udziałem tych, którzy o sile i bezsilności oraz balansowaniu między życiem a śmiercią wiedzą więcej niż inni – reporterów i reporterek relacjonujących działania wojenne, m.in. w Ukrainie.

Europa Środkowa. Znów pomiędzy Wschodem a Zachodem? (debata społeczno-polityczna)

30.04.2026
16:00

DEBATA

Uczestnicy: Věra Jourová [CZ], Adam Michnik [PL], Petr Pithart [CZ], Martin M. Šimečka [SK], György Varga [HU]
Moderator: Wojciech Przybylski [PL]
Bezpłatne wejściówki można odebrać w biurze festiwalowym (ilość ograniczona)!

Wybitni intelektualiści ze wszystkich krajów Grupy Wyszehradzkiej w rozmowie o sytuacji Europy Środkowej, która znów staje się kunderowskim „Zachodem porwanym” i ponownie definiować musi własną tożsamość.

DEBATA SPECJALNA: Na granicy dwóch światów – między totalitaryzmem a demokracją

30.04.2026
18:30

DEBATA SPECJALNA

Uczestnicy: Adam Michnik, Aleksander Kwaśniewski
Moderacja: Bartosz Wieliński
Bezpłatne wejściówki można odebrać w biurze festiwalowym (ilość ograniczona)!

Były prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski oraz wieloletni redaktor naczelny „Gazety Wyborczej” Adam Michnik w rozmowie z Bartoszem Wielińskim o tym, jak bardzo oddaliliśmy się od ideałów demokracji i na ile zagraża nam widmo totalitaryzmu.

Z Anną Czekanowicz rozmawia Antoni Pawlak

MIĘDZY KRZYKIEM A MILCZENIEM (POEZJA O PORANKU)

Rozmowa o poezji Anny Czekanowicz – polskiej poetki, prozaiczki i scenarzystki związanej z Trójmiastem, pomysłodawczyni nagrody i festiwalu Europejski Poeta Wolności.

Z Michalem Hvoreckim i Tomaszem Grabińskim rozmawia Anna Maślanka

ROZMOWY O KSIĄŻKACH I O ŻYCIU

Spotkanie z Michalem Hvoreckim i jego polskim tłumaczem Tomaszem Grabińskim wokół powieści Troll (wyd. Biblioteka Słów, Warszawa 2025), poruszającej boleśnie aktualny temat internetowej dezinformacji.

Ze Zbigniewem Machejem rozmawiają Wojciech Bonowicz i Andrzej S. Jagodziński

ROZMOWY O KSIĄŻKACH I O ŻYCIU

Prezentacja imponującej antologii liryki i antyliryki XX wieku Widziałem pierś ssącą niemowlę (wyd. Ars Cameralis, Katowice 2025) w wyborze i przekładzie Zbigniewa Macheja. O publikacji w perspektywie poetyckiej oraz bohemistycznej rozmawiać będą z jej twórcą Wojciech Bonowicz i Andrzej S. Jagodziński.

Między dniem wczorajszym a jutrem (debata literacka)

DEBATA

Uczestnicy: Michal Hvorecký [SK], Karin Lednická [CZ], Krzysztof Siwczyk [PL], Benedek Totth [HU]
Moderatorka: Teresa Drozda [PL]

Kto najlepiej potrafi zdiagnozować stan świata, jeśli nie pisarze? W debacie o tym, co mamy już za sobą i dokąd zmierzamy, udział wezmą znakomici literaci z krajów Grupy Wyszehradzkiej.

WYDARZENIE SPECJALNE: Wieczór poezji

Bezpłatne wejściówki można odebrać w biurze festiwalowym (ilość ograniczona)!

Prezentacja tekstów czeskiego pieśniarza Vladimíra Merty (w polskich przekładach Renaty Putzlacher) z jego akompaniamentem oraz recytacja poezji Ryszarda Krynickiego w wykonaniu poety z akompaniamentem zespołu Rdzeń 2.

Prowadzenie: Renata Putzlacher, Wojciech Bonowicz

Z Wojciechem Bonowiczem rozmawia Zbigniew Machej

2.05.2026
9:30

MIĘDZY KRZYKIEM A MILCZENIEM (POEZJA O PORANKU)

Rozmowa o poezji Wojciecha Bonowicza – autora kilkunastu tomików wierszy oraz esejów i książek biograficznych, a także stałego gościa i przyjaciela programu Literatura na Granicy.

O książce „Wiersze i sny” Jindřicha Štyrskiego z Anną Wanik i Darkiem Foksem rozmawia Anna Maślanka

ROZMOWY O KSIĄŻKACH I O ŻYCIU

Spotkanie poświęcone twórczości literackiej oraz wizualnej czołowego czeskiego surrealisty Jindřicha Štyrskiego (1899–1942), zebranej w antologii Wiersze i sny (wyd. Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury, Poznań 2025) z udziałem twórczyni publikacji, tłumaczki Anny Wanik, oraz autora komentarza Darka Foksa.

Z Ewą Lipską rozmawiają Witold Bereś, Katarzyna Wójcik i Krzysztof Burnetko

ROZMOWY O KSIĄŻKACH I O ŻYCIU

W świecie pełnym napięć wracamy do ważnego pytania: co naprawdę daje nam oparcie? Na rozmowę z cyklu „Poczucie bezpieczeństwa, czyli… kultura” z wybitną polską poetką Ewą Lipską zapraszają redaktorzy pisma „Kraków i Świat”.

Z Karin Lednicką i Joanną Goszczyńską rozmawia Teresa Drozda

2.05.2026
16:00

ROZMOWY O KSIĄŻKACH I O ŻYCIU

Czy może być lepsze miejsce do rozmowy o trylogii zainspirowanej bolesną historią czesko-polskiego pogranicza, niż miasto położone na czesko-polskiej granicy? Zapraszamy na rozmowę z autorką bestsellerowego cyklu Krzywy kościół Karin Lednicką oraz Joanną Goszczyńską, tłumaczką I tomu trylogii (wyd. Znak, Kraków 2025).

Między pałką a kastetem (debata o nienawiści)

DEBATA

Uczestnicy: Joanna Gierak-Onoszko [PL], Michal Hvorecký [SK], Marek Šindelka [CZ], Andrea Tompa [HU]
Moderatorka: Anna Maślanka [PL]

Jakie są źródła nienawiści? Czy jesteśmy dziś wobec niej bezsilni? Co czuje ofiara? W dyskusji wystąpią autorki i autorzy powieści oraz reportaży poszukujących odpowiedzi na te niezwykle aktualne pytania.

Z Krzysztofem Siwczykiem i Maciejem Meleckim rozmawia Wojciech Bonowicz

MIĘDZY KRZYKIEM A MILCZENIEM (POEZJA O PORANKU)

Rozmowa o dziele literackim i scenopisarskim dwóch cenionych poetów związanych z Instytutem Mikołowskim – Krzysztofa Siwczyka i Macieja Meleckiego.

Z Klárą Vlasákovą i Anną Radwan-Żbikowską rozmawia Anna Maślanka

ROZMOWY O KSIĄŻKACH I O ŻYCIU

Spotkanie z cenioną czeską pisarką młodego pokolenia, Klárą Vlasákovą, wokół dystopijnej i niepokojącej powieści Wyrwy (pol. wyd. Dowody, Warszawa 2024) z udziałem jej polskiej tłumaczki Anny Radwan-Żbikowskiej.

Między filmem a literaturą (debata literacko-filmowa)

DEBATA

Uczestnicy: Filip Bajon [PL], Asia Dér [HU], Marek Šindelka [CZ], Klára Vlasáková [CZ]
Moderator: Darek Foks [PL]

O tym, jak powstaje scenariusz filmu oraz jak bardzo różni się on od innych literackich form, rozmawiać będą nagradzani twórcy z krajów Wyszehradu, poruszający się na pograniczu obu światów.

Projekt jest współfinansowany przez rządy Czech, Węgier, Polski i Słowacji poprzez Granty Wyszehradzkie z Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego. Misją funduszu jest promowanie pomysłów na zrównoważoną współpracę regionalną w Europie Środkowej.

Organizatorzy

Współorganizatorzy

Zadanie jest współfinansowane ze środków Miasta Cieszyna i Czeskiego Cieszyna.

Współfinansowanie

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.
The projekt is co-financed by the Minister of Culture and Natomial Hertiage of the Republic of Poland from the Culture Promotion Fund.

Zadanie publiczne finansowane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP w konkursie „Forum Polsko-Czeskie na rzecz zbliżenia społeczeństwa, pogłębionej współpracy i dobrego sąsiedztwa 2026”.
The project is co financed by the Governments of Czechia, Hungary, Poland and Slovakia through Visegrad Grants from International Visegrad Fund. The mission of the fund is to advance ideas for sustainable regional cooperation in Central Europe. 

Sponsor główny